خون شهيد

خون ماده اي است جاري در رگ هاي بدن كه به واسطه گردش آن مواد غذايي ، اكسيژن و حرارت لازم براي بقاي جسم به بافتهاي بدن ميرسد. اما هنگامي كه همت عاليه مسلماني در راه تحقق اهداف مقدس اسلام فزوني گيرد و روحش در پرتو آموزه هاي اسلام عظمت انساني يابد در وقت نياز حاضر مي شود كه با نثار خون در راه هدف مقدسش به خون خود ارزش دهد. و در عين حال به فيض شهود حقائق يعني شهادت نائل آيد.

پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله فرمود : ما من قطره احبّ الي الله عزّوجلّ من قطره دمٍ في سبيل الله.

هيچ قطره اي در نزد خداوند، دوست داشتني تر از قطره خوني كه در راه خدا ريخته شود نيست.^[۱]

شهيد مطهري در رابطه با خون شهيد مي گويد: هيچوقت خون شهيد هدر نمي‏رود ، خون شهيد بزمين نمي‏ريزد ، خون شهيد هر قطره‏اش تبديل به صدها قطره ، و هزارها قطره ، بلكه به دريايي از خون‏ مي‏گردد و در پيكر اجتماع وارد مي‏شود.^[۲]

خون در فرهنگ عاشورا^[۳]

از مؤلف.                      

خون، عزيزترين موجودى پيكر انسان است كه با نبود آن، جان هم نيست. با اين‏ حساب، كسى كه حاضر باشد از «خون‏» خويش در راه مكتب و عدالت و حق بگذرد، آماده جانبازى است و اين همان‏ «شهادت طلبى‏» است كه از الفباى‏ «فرهنگ عاشورا» است.

هم آن كه خون مى‏دهد و از جان مى‏گذرد، عزيز است و ماندگار، هم آن كه در راه انتقام‏ خون هاى به ناحق ريخته قيام مى‏كند، كارى امام زمان گونه مى‏كند، چرا كه آن حضرت خونخواه كشتگان كربلاست‏ «اين الطالب بدم المقتول بكربلا» و هم آنان كه از خون‏ شهيدان، الهام حماسه و فداكارى مى‏گيرند، شاگردان لايق مكتب شهادتند.

اين كه سيدالشهدا عليه السلام در آغاز حركت به سوى كربلا فرمود: هر كس حاضر است‏ خون ‏قلب خويش را در راه ما نثار و ايثار كند، با ما همراه شود: «من كان باذلا فينا مهجته فليرحل ‏معنا»^[۴] اشاره به همين فرهنگ شهادت طلبى است.

قداست‏ خون شهيد نيز از همين ‏جاست، چرا كه او با خدا معامله مى‏كند و حق اوست كه با اولين قطره خونش كه بر زمين ‏ريخته مى‏شود، آمرزيده شود: «اول ما يهراق من دم الشهيد يغفر له ذنبه كله الا الدين‏»^[۵] و قطره خونى كه در راه خدا ريخته شود، يا قطره اشكى از خوف خدا، محبوبترين قطره نزد خداوند است: «ما من قطرة احب الى الله عزوجل من قطرتين: قطرة دم فى سبيل الله و قطرة دمعة فى سواد الليل لايريد بها عبد الا الله‏».^[۶]

در روايات و زيارات نيز نسبت به سيدالشهدا عليه السلام و ياران شهيدش تعبيراتى از اين قبيل‏ زياد است كه: شما جانتان را، نفستان را، ارواحتان را، خونتان را، خون قلبتان را، خودتان را و... در راه خدا بذل و نثار كرديد.

هر ملتى هم كه اين روح و روحيه را داشته باشد به ‏عزت مى‏رسد و آنان كه از خون دادن و جان باختن گريزانند، گرفتار ذلت مى‏شوند. امام ‏خمينى ره مى‏فرمايد: «مسلم خون شهيدان انقلاب و اسلام را بيمه كرده است. خون ‏شهيدان براى ابد درس مقاومت به جهانيان داده است و خدا مى‏داند كه راه و رسم شهادت‏ كور شدنى نيست و اين ملت ها و آيندگان هستند كه به راه شهيدان اقتدا خواهند نمود».^[۷]

شهادت، شهيد، راه خدا

«شَهادت» در زبان عرفي معمولاً دو كاربرد معروف دارد؛ يكي به معناي شاهد و ناظر چيزي بودن، و گواهي دادن براي چيزي به منظور تأييد و تصديق آن.^[۱]

معناي شايع تر و رايج تر واژه «شهادت»، همان كشته شدن در راه خدا است، كه در اين گفتار به تبيين آن مي پردازيم:

وجه تسميه چنين قتلى به «شهادت» يا بدين جهت است كه ملائكه رحمت بدين صحنه حضور يابند و بر اين وجه «شهيد» به معنى مشهود است. و يا بدين سبب كه خدا و فرشتگانش به دخول شهيد به بهشت گواهى دهند، و يا بدين لحاظ كه شهيد به همراه انبياء (عليهم السلام) در قيامت بر ديگر امم گواهى دهند. و يا چون شهيد زنده و حاضر است به موجب آيه «...بل احياء عند ربهم يُرزَقون»^[۲]، و يا به اين جهت كه وى به شهادت حق قيام نمود تا كشته شد.^[۳]

اين فداكارى و از جان گذشتگى در راه خدا و دين، نهايت رستگارى انسان مؤمن‏است و آنان كه جان خويش را بر سر دين مى‏نهند، هم به كاميابى ابدى در آخرت‏ مى‏رسند و هم شهادتشان سرچشمه الهام و الگوى فداكارى براى ديگران محسوب‏ مى‏شود.

شيخ مفيد، شهادت را مقامى والا مى‏داند كه آن كه در راه خدا صبر و مقاومتى كند تا آن حد كه خونش ريخته شود، روز قيامت از امناى والا مرتبه الهى‏ محسوب مى‏شود.^[۴]

در مكتب خاندان وحى، «شهادت‏» مطلوب و معشوق آنان است و امامان عليهم السلام، يا مقتول و يا مسموم بوده‏اند و مرگشان شهادت بوده است. گرچه جان ائمه و اولياء خدا و بندگان‏ خالص، عزيز است ولى دين خدا عزيزتر است. بنابراين جان بايد فداى دين گردد تا حق، زنده بماند و اين همان‏ «سبيل الله‏» است.

در دوران سيدالشهدا عليه السلام، شرايطى پيش آمده بود كه جز با حماسه شهادت، بيدارى امت‏ فراهم نمى‏ شد و جز با خون عزيزترين انسانها، نهال دين خدا جان نمى‏گرفت. اين بود كه ‏امام و اصحاب شهيدش، عاشقانه و آگاهانه به استقبال شمشيرها و نيزه‏هاي دشمن رفتند تا با مرگ‏ خونين خويش، طراوت و سرسبزى اسلام را تامين و تضمين كنند و اين سنت، همچنان‏ در تاريخ باقى ماند و «شهادت‏» درس بزرگ و ماندگار عاشورا براى همه نسل ها و عصرها گشت. كسى مى‏تواند به اين جايگاه رسد كه رشته‏هاى علايق‏ جسمانى و حيات مادى را گسسته باشد و عشق به حيات برتر، او را مشتاق شهادت سازد.

«شهادت» در نگاه قرآن و روايات

قرآن كريم در وصف مقام «شهيد» و «شهادت» سخن فراوان دارد، از آن جمله مي فرمايد:

• «و من يطع الله و الرسول فدولئك مع الذين انعم الله عليهم من النبيين و الصديقين و الشهداء الصالحين و حَسُن أولئك رفيقاً». (سوره نساء/ 69)

• «و لا تحسبنّ الذين قُتلوا فى سبيل الله امواتاً بل احياء عند ربهم يُرزقون × فرحين بِمَا آتَاهُمُ اللّهُ مِن فَضْلِهِ ... »؛ گمان مبر كه كشته شدگان در راه حق مرده اند بله (به حيات ابدي) زنده و در نزد پروردگار خويش كامرانند. آنان به فضل خدا شادمان باشند و بياران خود كه هنوز به آنها نپيوسته مژده دهند كه هيچ بيم و هيچگونه غم و اندوهى در انتظارشان نمى باشد. (سوره آل عمران/ 169و170)

احاديث در فضيلت «شهادت» بيش از حد احصاء است از جمله:

• رسول خدا صلي الله عليه و اله در بيان عظمت مقام شهادت فرموده اند: «فوق‏ كلّ بِرّ بِرٌّ حتى يُقتل الرجل فى سبيل الله، فاذا قُتل فى سبيل الله فليس فوقه برّ» (بالاتر از هر نيكى، نيكى است تا آن كه انسان در راه خدا كشته شود. پس چون در راه خدا كشته شد، بالاتر از آن، نيكى نيست).^[۵]

• همچنين پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله فرمود: سه گروهند كه روز قيامت به شفاعت برخيزند و خداوند شفاعتشان را بپذيرد: پيغمبران، سپس علماء و سپس شهدا.^[۶]

• اميرالمؤمنين عليه السلام فرمودند: سوگند به آن كه جان على به دست اوست كه ضربت هزار شمشير آسانتر از مرگ در بستر است.

• امام صادق عليه السلام فرمودند: هر كه در راه دفاع از مالش كشته شود او شهيد است.^[۷]